Rayiç bedel nedir
Arsa, konut, dükkan vb. durumunda bir gayrimenkule sahipsiniz. Seneler önce aldığınız bu gayrimenkulü satma zamanının geldiğini düşünüyorsunuz. Alıcı da bulduktan sonra tapu dairesinde işlemler başlıyor. Alım- satım işlemlerinin gerçekleşmesi için öncelikle tapu rayiç bedelinin tespit edilmesi gerekiyor. Peki rayiç bedel nedir?
Rayiç Bedel, bir gayrimenkulün günümüz piyasasındaki alım-satım değeridir. Rayiç bedel, pazar değeri olarak da adlandırılmaktadır ayrıca piyasada oluşan değer ve emlak vergisini esas alan değer olmak üzere ikiye ayrılır. Emlak vergisi rayiç bedeli saptanırken mülkün minimum değeri hesaplanır. Ayrıca emlak vergisi için ödenecek bedel, söz konusu rayiç bedeller üzerinden emlak vergisi oranlarının hesaplanması ile bulunmaktadır. Emlak vergisine esas rayiç bedel genellikle piyasa değerinin altında kalmaktadır.
Bir mülkün emlak rayiç bedeli belirlenirken konu taşınmazın çevresel etmenleri de etkili olmaktadır. Emsal araştırması ile çevresinde bulunan üç adet mülkün değerinin ortalaması alınarak konu mülke bir değer verilir. Bu değer verilirken önem arz eden bazı kıstaslar vardır.
- Mülkün konumu, şehir merkezine yakınlığı,
- Konu taşınmazın çevresinde bulunan alışveriş merkezleri, spor tesisleri ve hastane, okul gibi kamu kuruluşları,
- Mülkün bulunduğu semtin doğal ve mimarî özellikleri,
- Deprem bölgesinde olup olmadığı,
- Mülkün ulaşım olanakları,
- Bölgede ikamet eden bireylerin sosyo-ekonomik düzeyleri
gibi hususlar mülkün rayiç bedelini arttıran ya da azaltan ana etmenlerdir. Eğer bir semtteki yapılaşma oranı artıyorsa ve kentleşme yüksek seviyedeyse rayiç bedelinde artış görülür. Elbette ülkedeki ekonomik durum ve genel piyasadaki canlılık da emlak rayiç bedelini etkileyen etmenlerdir.
Gayrimenkul alım satım işlemi tapu dairesinde gerçekleşmekte ve hem alıcı hem de satıcıdan gerçekleştirdikleri devir işlemi için tapu harcı alınmaktadır. Tapu harcı, gerçek satış bedelinin binde yirmisine tekabül eder. Ancak, bu satış bedelinin mülkün rayiç bedelinden düşük olmamasına dikkat edilmelidir. Bu da demektir ki bir gayrimenkul emlak rayiç bedelinden yüksek fiyata satılabilirken, düşük bir fiyata satılamaz. Satıldığı tespit edildiği takdirde mülk sahibi, Maliye tarafından belirlenen cezaya maruz kalmaktadır.