Harita çeşitleri nelerdir
Yeryüzünün tümünün ya da bir parçasının coğrafi, jeolojik ya da jeopolitik özelliklerinin belli bir ölçeğe göre, bir düzlem üzerine geçirilmesiyle elde edilen grafik gösterime harita denir.
Harita; Kısaca tanımlanmış olan haritalar, Dünya yüzeyinin resimleridir. Genel referans haritaları, arazi formlarını, ulusal sınırları, su kaynaklarını, şehirlerin yerlerini vb. Belgeler, diğer yandan tematik haritalar , bir alanın ortalama yağış dağılımı veya belirli bir hastalığın ilçe boyunca dağılımı gibi spesifik verileri gösterir.
Haritaların iki temel özelliği vardır:
- Bunlardan biri ölçektir. Haritalar mutlaka belli bir ölçeğe göre çizilir.
- Haritaların diğer temel özelliği de kuş bakışı görünüşe göre çizilmeleridir.
Kuş bakışı görünüş; yüksek bir yerden aşağıya doğru bütün genişliği içine alacak biçimde bakma anlamına gelir. Günümüzde harita ve planların yapımında, büyük ölçüde, hava fotoğraflarından yararlanılmaktadır.
Dünyanın şekli nedeniyle yer yüzünün düz bir zemin üzerine hatasız olarak çizilmesi imkansızdır. Bu nedenle haritalar ancak gerçeğe yakın görünümü yansıtırlar. Küre yüzeyini bir düzlem üzerinde göstermek, haritacılığın asıl uğraş alanıdır. Bu amaçla geliştirilen metotlara projeksiyon (iz düşüm) metotları denir.
Küresel bir şekli düzlem üzerine en hata ile geçirme çabası sonucu projeksiyonlar geliştirilmiştir. Projeksiyon denilince, belli kurallar içinde bir kağıda çizilmiş enlem ve boylam ağı akla gelir. Projeksiyonlarla kağıt üzerine aktarılan yeryüzü şekillerinin görünüşleri, bazı özelliklerini kaybederler. Şöyle ki, Projeksiyonların kimisi yer şekillerinin doğru gösterilişini esas alır, alan üzerinde durmaz. Kimi projeksiyonlar da bir kara parçasının ya da yerin alanını hatasız olarak aktarılmasına özen gösterip şekillerini ihmal eder. Coğrafya derslerinde kullanılan haritalarda yer şekilleri ve alan özellikleri mümkün olan en az hata ile gösterilmeye çalışılmıştır.
Bir bölgenin haritası çizilirken ilk önce haritanın kullanılış amacı, Daha sonra haritanın hangi yöntemle (projeksiyonla) çizileceği, bölgenin enlem ve boylamı, yararlanılacak işaretler, yükselti vb. saptamalar yapılır.
HARİTA TÜRLERİ
Haritalar, türlü özelliklerine göre sınıflandırılabilir. En yaygın sınıflandırma ölçeklere ve konulara göre yapılanıdır. Ancak, ölçeklere göre yapılan sınıflandırmanın kesin olduğu söylenemez.
1- Ölçeklerine Göre Haritalar
Planlar en ayrıntılı haritalardır. Ölçekleri 1 : 20.000’den büyüktür. Planlar genellikle küçük alanlar ve yerleşim yerleri için kullanılır.
Büyük Ölçekli Haritalar
Ölçekleri 1/20.000 ile 11100.000 arasında olan haritalardır. Bu haritalarda yer şekilleri, yollar, yerleşim merkezleri ayrıntılı olarak gösterilebilir. Bu haritalar eşyükselti eğrileriyle (izohipslerle) çizilir ve özellikle askeri amaçlar için kullanılır.
Orta Ölçekli Haritalar
Ölçekleri 1/100.000 ile 1/1.000.000 arasında olan haritalardır. Bu haritalarda ancak yüksek dağlar, büyük akar sular ve göller ile başlıca yerleşim yerleri gösterilebilir.
Küçük Ölçekli Haritalar
1/1.000.000 ya da daha küçük ölçekli haritalardır. Bu haritalarda ayrıntılar gösterilemez. Duvar haritaları ile atlaslardaki haritalar bu türdendir.
Not: Harita ölçeğini gösteren kesrin, paydası büyüdükçe, haritanın ölçeği küçülür.
2- Konularına Göre Haritalar
Haritalar amaç ve kapsamları bakımından iki bölüme ayrılır : Genel Haritalar, Özel Haritalar.
Genel Haritalar
Topoğrafya, coğrafya, atlas, şehir haritaları ile turistik, fiziki, idari ve siyasi haritalar genel haritalardan dır. Bu haritalar, konuları gereği geniş bir kesimce kullanılırlar.
Özel Haritalar
Belli bir konunun uzmanları tarafından yapılan ve kullanılan haritalardır. Jeolojik haritalar, nüfus, jeomorfoloji, orman, toprak haritaları ile iklim haritaları özel haritalardan dır.
Genel Harita Türleri Nelerdir ?
Siyasi Haritalar
Bir siyasi haritası dağlar gibi topografik özelliklerini göstermez. Yalnızca bir yerin devlet ve ulusal sınırlarına odaklanır. Ayrıca haritanın detayına bağlı olarak irili ufaklı şehirlerin yerlerini de içerir.
Fiziksel Haritalar
Fiziksel bir harita, bir yerin peyzaj özelliklerini belgeleyen haritadır. Genellikle dağlar, nehirler ve göller gibi şeyler gösterirler. Su kaynakları genellikle mavi renkte gösterilmiştir. Dağlar ve kot değişiklikleri genellikle kabartma göstermek için farklı renkler ve gölgelerle gösterilir. Normalde fiziksel haritalarda yeşil, düşük kotlar, kaşlar yüksek rakımlar gösterir.
İklim Haritaları
Bir iklim haritası, bir bölgenin iklimi hakkında bilgi gösterir. Sıcaklığa, bir bölgenin aldığı kar miktarına veya ortalama bulutlu gün sayısına bağlı olarak bir alanın belirli iklim bölgeleri gibi şeyleri gösterebilirler. Bu haritalar normalde farklı iklim bölgelerini göstermek için renkler kullanır.
Ekonomik veya Kaynak Haritalar
Bir ekonomik veya kaynak haritası, haritada gösterilenlere bağlı olarak farklı sembol veya renklerin kullanılmasıyla bir alanda mevcut olan belirli ekonomik faaliyet türlerini veya doğal kaynakları gösterir.
Yol Haritaları
Bir yol haritası en yaygın kullanılan harita türlerinden biridir. Bu haritalar, büyük ve küçük otoyolları ve yolları (ayrıntılara bağlı olarak) ve ayrıca hava alanları, şehir konumları ve parklar, kamp alanları ve anıtlar gibi ilgi çekici yerleri gösterir. Bir yol haritasındaki ana kara yolları genel olarak kırmızı ve diğer yollardan daha büyük olarak gösterilirken, küçük yollar daha açık renkli ve daha dar bir çizgidedir.
Tematik Haritalar
Tematik harita, belirli bir temaya veya özel bir konuya odaklanan bir haritadır. Bunlar yukarıda belirtilen altı genel referans haritasından farklıdır, çünkü yalnızca nehirler, şehirler, siyasi alt bölümler, yükseklik ve otoyollar gibi doğal özellikler göstermezler. Bu öğeler tematik bir haritadaysa, arka plan bilgisidir ve haritanın temasını geliştirmek için referans noktaları olarak kullanılır.